.

بيماريهاي مهم دام و طيور بيماري سل
سل يك بيماري مشترك بين انسان و دام است و بيشتر دامهاي مسن را گرفتار مي كند. ميكروب بيماري نسبت به اسيدها و الكل مقاوم و نسبت به حرارت حساس است به طوري كه در آب جوش فوراً از بين مي رود. ميكروب اگر با ترشحات يا خلط پوشيده شود ديرتر از بين مي رود. يد و كلر در مدت كوتاهي ميكروب سل را از بين مي برند.

ميكروب سل داخل ترشحات مستقر مي شود
1. در سل ريوي داخل ترشحات ريه مستقر است
2. در سل رحم داخل ترشحات رحمي مستقر است
3. در سل روده داخل مدفوع مستقر است
4. در سل پستان داخل شير موجود است. (‌اين شير آلوده است و انسان مصرف كنندۀ اين شير خام هم آلوده مي شود)
بيماري سل در گرما و مزمن است و سالها طول مي كشد و در مراحل اوليه بيماري دام سلامت ظاهر خود را حفظ كرده و كم كم در هنگام فعاليت يا استنشاق هواي سرد سرفه هاي كوتاه و دردناكي مشاهده شده و دام زود خسته مي شود- اشتهاي دام كم شده و لاغر مي شود و نشخوار نامنظم و گاهي نفخ شكم مشاهده مي شود. متعاقباً درجه حرارت كمي بالا رفته، تنفس كوتاه و سريع و سرفه شدت مي يابد و ترشحات غليظ و زرد رنگي در هنگام سرفه دفع ميگردد كه اغلب توسط حيوان مجدداً‌ بلغ مي شود و باعث آلودگي غدد لنفاوي دستگاه گوارش و كبد ميگردد و بتدريج اشتهاي گاو كاهش يافته – ترشح شير كم مي شود و گاو لاغر مي شود.
علامت هاي سل طيور عبارست است از كم شدن وزن، قطع تخمك گذاري – بيحالي ، رنگ پريدگي تاج و ريش، ضعف،‌لنگش در انثر تورم مفاصل و اسهال. راه انتقال سل طيور از طريق ورود تخم مرغ جوجه كش آلوده به مرغداري مي باشد.
براي ريشه كني بيماري سل در يك منطقه ساليانه عمل تست حساسيتي را روي دامها انجام داده و در صورت واكنش مثبت روانه كشتارگاه مي نمائيد.
براي پيشگيري در مناطق خيلي آلوده از واكسن سل به نام BCG استفاده مي شود.

بيماري بروسلوز
بيماري مزمن – عفوني – مشترك بين انسان و دام است. و به دليل ايجاد سقط جنين ها مكرر و كاهش شير و ايجاد عقيمي و عوارض مفصلي يكي از بيماريهاي خطرناك دامي محسوب مي شود. بعد از ورود ميكروب به بدن تا مدتي هيچ نوع علائمي در دام ظاهر نمي شود، طي اين مدت ميكروب رشد و تكثيري مي يابد و آماده جمله به بافتهاي دام مي گردد. در اين زمان با آزمايش خون بيمار بودن دام مشخص مي گردد. ميكروب اين بيماري پس از مشاهده در خون متعاقباً در ادرار،‌ مدفوع، شير دام وارد مي گردد. در كره و پنير تهيه شده از شير آلوده عامل بيماري به مدت 30 تا 40 روز محفوظ مي ماند.
حرارت ميكروب را از بين مي برد. علائم بيماري تب- تعريق- مجدداً تب – ضعف – بيحالي – تورم مفاصل درد عضلات و كمر درد- كم خوني مي باشند. پيش گيري با واكسيناسيون صورت مي گيرد.

بيماري تب برفكي
عامل اين بيماري يك نوع ويروس است. همه گيري فوق العاده اي دارد. بيماري چندان تلفات ندارد منتهي به علت ايجاد ضايعات در بدن بويژه دهان امكان تغذيه كافي را از دام گرفته و توليدات دام را كاهش مي دهد. حرارت ويروس را از بين مي برد اما در سرما محفوظ مي ماند. ويروس روي سطح علف خشك تا حدود يكماه( يك ماه) به صورت بيماريزا باقي مي ماند. ويروس در مجاروت اسيدها از بين مي رود.
حرارت بدن – كاهش شير- كاهش اشتها و از بين رفتن آن نفخ و يبوست مي شود. ضايعاتي قرمز رنگ در زبان و سطح داخلي لبها ظاهر شده و بتدريج سفيد رنگ مي شوند. گاه ضايعات در پستان و بين سم ها مشاهده مي شود.
در گوسفند و بز اولين علامت بيماري لنگش مي باشد. در دام مبتلا ترشحات بدن و تاولهاي ايجاد شده حاوي ويروس هستند. انتقال بيماري توسط بزاق ، شير، ترشحات بيني و ادرار دام آلوده امكان پذير است.

بيماري هاري
تمام حيوانات خونگرم نسبت به بيماري هاري حساس هستند. عامل آن نوعي ويروس است كه از طريق گاز گرفتن و توسط بزاق آلوده به حيوانات سالم منتقل مي شود. دورۀ بيماري به سه مرحله تقسيم مي شود.
1- مرحله اول ناآرامي جزئي درحيوان پيدا مي شود.
2- پس از سه روز حيوان دچار فلج شده و يا شرور و چموش مي شود- بي قرار است- گاوها معمولاً شاخ مي زنند.
3- در اين مرحله كه بسيار بحراني است مردمك چشمها گشادي شوند. گاوها در اين مرحله نعره هاي بلند سرمي دهند. گاوهاي خطرناك است زيرا به انسان بيماري را منتقل مي نمايد. كنترل بيماري با واكسيناسيون انجام مي شود.

بيماري شاربن يا سياه زخم
عامل بيماري با سيل است كه سالها در خاك زنده مي ماند.
علائم: در مرحلۀ حاد افزايش دماي بدن- خروج خون از دهان،‌ بيني – مقعد حيوان . مرگ ومير ناشي از اين بيماري در مناطق آلوده 100-90% است.

عوامل منتقل كنندۀ بيماري
1- پشه و حشرات نيش زننده
2- دستهاي آلوده و تجهيزات آلوده
3- پوست حيوانات تلف شده

بيماري نيوكاسل
اين بيماري براي اولين بار در جاوه با علائمي شبيه طاعون مشاهده شد و متعاقباً در نيوكاسل انگلستان ديده شد كه براي تمايز آن را نيوكاسل ناميدند.
اين بيماري در طيور ( مرغ و بوقلمون)‌كشنده است. همه گيري شديد را در گله مرغان ايجاد مي كند.

مهم ترين نشانه هاي آن :
علائم تنفسي است. ترشحات مختصر در بيني – تنفس صدادار – سرفه مشاهده مي شود . عطش شديد در جوجه مبتلا- قطع اشتها- چرت زدن- و آثار عصبي مانند فلج جزئي يا كامل پاها دور خود چرخيدن – افتادن مشاهده مي شود. مقاومت ويروس اين بيماري در مقابل عوامل طبيعي نسبتاً زياد است و انتقال بيماري توسط ترشحات، فضولات و بقاياي مبتلايان انجام مي گيرد. بهترين راه پيشگيري واكسيناسيون طيور مي باشد.